Steeds meer werknemers combineren een vaste job met freelance-activiteiten aan de zijkant. Of het nu gaat om een creatieve passie die je wilt omzetten in extra inkomsten, of om financiële zekerheid op te bouwen naast je vaste loon: bijklussen als zelfstandige in bijberoep wint aan populariteit. Toch komt er meer bij kijken dan gewoon starten. Wie de regels niet kent, riskeert problemen met zijn werkgever, de fiscus of de sociale zekerheid.
Wat zegt je arbeidscontract?
Voor je van start gaat, is het cruciaal om je arbeidsovereenkomst grondig na te lezen. Veel contracten bevatten een exclusiviteitsclausule of een verbod op nevenactiviteiten die concurreren met je hoofdwerkgever. Zelfs zonder expliciete clausule geldt er een algemene loyauteitsplicht: je mag je werkgever geen schade berokkenen, bijvoorbeeld door klanten weg te kapen of bedrijfsgeheimen te gebruiken.
Het is dan ook sterk aan te raden om je werkgever op de hoogte te brengen van je plannen, zeker als de activiteit raakvlakken heeft met je huidige functie. Transparantie voorkomt discussies en toont goede trouw.
Statuut als zelfstandige in bijberoep
Wie freelancet naast een job in loondienst, kan zich in België inschrijven als zelfstandige in bijberoep. Dit statuut houdt in dat je hoofdinkomen uit je vaste baan komt, en dat je minstens gedurende een volledig kalenderjaar tewerkgesteld bent (of was) voor minstens de helft van een voltijdse betrekking.
- Je moet je inschrijven bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).
- Je sluit je aan bij een sociaal verzekeringsfonds.
- Afhankelijk van je inkomen betaal je sociale bijdragen, al gelden er lagere tarieven dan in hoofdberoep.
- Bij een laag inkomen kan je zelfs vrijgesteld worden van bijdragen.
Let op: als je inkomsten uit je bijberoep stijgen, kan de sociale zekerheid je herclassificeren als zelfstandige in hoofdberoep, met hogere bijdragen tot gevolg.
BTW-plicht en facturatie
Ook als bijberoeper ben je in principe BTW-plichtig, tenzij je onder de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen valt (met een omzetgrens die regelmatig wordt aangepast). Je moet correcte facturen opstellen, je boekhouding bijhouden en tijdig je BTW-aangiftes indienen, ook al gaat het maar om een klein bedrag per maand.
Fiscale gevolgen
De inkomsten uit je freelance-activiteit moet je aangeven in je personenbelasting, als baten van een vrij beroep of winsten uit een nijverheids-, handels- of landbouwonderneming. Deze inkomsten worden bovenop je loon uit vaste dienst belast, wat kan betekenen dat je in een hogere belastingschijf terechtkomt. Het is dus verstandig om een deel van je inkomsten opzij te zetten voor de fiscus, en eventueel vooraf een schatting te maken met een boekhouder.
Praktische tips om te starten
- Vraag advies aan een boekhouder of sociaal secretariaat voor je van start gaat.
- Hou je uren en inkomsten nauwkeurig bij, ook voor eventuele controle.
- Zorg voor een duidelijke scheiding tussen je werk in loondienst en je freelance-opdrachten, zeker qua tijdsbesteding en materiaal.
- Informeer je over verzekeringen: je arbeidsongevallenverzekering dekt je freelance-werk niet automatisch.
Freelancen naast een vaste baan biedt veel voordelen: extra inkomsten, meer ervaring en de kans om te testen of ondernemerschap iets voor jou is. Mits je de regels rond arbeidsrecht, sociale zekerheid en fiscaliteit goed volgt, kan je zonder zorgen aan de slag met je eigen project naast je job.
Foto: Rajesh S Balouria via Pexels
